Ի՞նչ է որոշել դատարանը
Հոնկոնգի դատարանը 2026 թվականի սեպտեմբերի 11-ին երեք ակտիվիստներին դատապարտել է հինգից յոթ տարվա ազատազրկման։ Դատապարտյալներն են Լի Չեուկ-յանը՝ 69 տարեկան, յոթ տարով, Չոու Հանգ-թունգը՝ 41 տարեկան, յոթ տարի երեք ամսով և Ալբերտ Հոն՝ 74 տարեկան, հինգ տարի երկու ամսով։ Վերջինս ընդունել է մեղքը։ Նրանք մեղադրվում էին «սադրանքով խարխլելու» մեջ Հոնկոնգի դաշինքի գործունեության շրջանակում, որը կազմակերպում էր Թյանանմենի իրադարձությունների տարեկան հիշատակման ակցիաներ Վիկտորիա այգում։ Դաշինքը ստացել է 1,5 միլիոն հոնկոնգյան դոլար տուգանք։ Դատավորները նշել են, որ խումբը կոչ է արել «վերջ դնել միակուսակցական բռնատիրությանը», ինչը վիճարկում է Չինաստանի կոմունիստական կուսակցության իշխանությունը Հոնկոնգում։ Դատարանը նաև նշել է, որ այս գործունեությունը մարտահրավեր է նետում Պեկինի իշխանությանը հատուկ վարչական շրջանում։
Ինչու՞ մերժվեցին պաշտպանության փաստարկները
Դատարանը մերժել է այն փաստարկը, որ ակտիվիստները գործել են օրինական սահմաններում՝ հիմնվելով խոսքի ազատության վրա։ Լին և Չոուն հերքել են մեղադրանքները։ Նրանք պնդել են, որ դաշինքը ոչինչ անօրինական չի պահանջել։ Դատարանը չի ընդունել այն տեսակետը, որ նրանք գործել են Հոնկոնգի խոսքի ազատության շրջանակներում, քանի որ այդ ազատությունները խիստ սահմանափակվել են 2020 թվականից։ Չոու Հանգ-թունգը, ով ինքն է ներկայացրել իրեն դատարանում, դատավճռի ժամանակ բարձրացրել է ձեռքերը և թափահարել աջակիցներին։ Նրա մայրը՝ Մեդինա Չոուն, հայտարարել է, որ չպետք է չափազանց տխրել և չպետք է մեղավոր զգալ։ Չոուն նախորդ ամիս հայտարարել էր, որ «ոչինչ չունի զղջալու»։
Ո՞րն է միջազգային արձագանքը
Դատավճիռը քննադատության է ենթարկվել օտարերկրյա կառավարությունների և իրավապաշտպան կազմակերպությունների կողմից։ Amnesty International-ի տարածաշրջանային տնօրենի տեղակալ Սառա Բրուքսը այն անվանել է «եռակի ողբերգություն» ակտիվիստների, Թյանանմենի զոհերի և հոնկոնգցիների սերունդների համար։ Գերմանիան և Ֆրանսիան դատապարտել են Չոուի դեմ կայացված դատավճիռը՝ նշելով, որ «խաղաղ պաշտպանությունը մարդու իրավունքների համար հանցագործություն չէ»։ Չոուն 2023 թվականին ստացել է Ֆրանկո-գերմանական մարդու իրավունքների մրցանակ։
Ինչպե՞ն է փոխվել Հոնկոնգի իրավիճակը
2020 թվականին Պեկինի կողմից պարտադրված ազգային անվտանգության օրենքից հետո Հոնկոնգում խոսքի ազատությունը խիստ սահմանափակվել է։ Թյանանմենի հիշատակման ակցիաները, որոնք նախկինում մեծ տարեկան իրադարձություն էին, փաստացի արգելվել են։ Օրենքի շրջանակում ձերբակալվել են նաև այլ գործիչներ, այդ թվում՝ Ջիմի Լայը և Ջոշուա Վոնգը։
Հաճախակի տրվող հարցեր
Ո՞րն էր ակտիվիստների մեղադրանքը
Նրանք մեղադրվում էին «սադրանքով խարխլելու» մեջ Հոնկոնգի դաշինքի միջոցով Թյանանմենի հիշատակման ակցիաներ կազմակերպելու համար։
Որքա՞ն ժամկետով են դատապարտվել
Լի Չեուկ-յանը՝ յոթ տարով, Չոու Հանգ-թունգը՝ յոթ տարի երեք ամսով, Ալբերտ Հոն՝ հինգ տարի երկու ամսով։
Ի՞նչ արձագանք է եղել միջազգային հանրության կողմից
Amnesty International-ը և Գերմանիայի ու Ֆրանսիայի կառավարությունները դատապարտել են դատավճիռը որպես մարդու իրավունքների խախտում։
Ի՞նչ է ասել Չոուի մայրը
Մեդինա Չոուն կոչ է արել չտխրել չափից ավելի և չզգալ մեղավորություն դատավճռի կապակցությամբ։
Ե՞րբ է ընդունվել ազգային անվտանգության օրենքը
Օրենքը ընդունվել է 2020 թվականին Պեկինի կողմից՝ 2019 թվականի զանգվածային բողոքներից հետո։
Հիմնական եզրակացություններ
Երեք ակտիվիստներ դատապարտվել են հինգից յոթ տարվա ազատազրկման։ Դատավճիռը հիմնված է ազգային անվտանգության օրենքի վրա։ Միջազգային կազմակերպությունները քննադատել են որոշումը։ Հոնկոնգում Թյանանմենի հիշատակումն արգելվել է։ Օրենքը սահմանափակել է խոսքի ազատությունը 2020 թվականից։
Հեռանկար
Դատավճիռը ցույց է տալիս Հոնկոնգում քաղաքական միջավայրի շարունակական խստացումը։ Միջազգային քննադատությունը շարունակվում է, սակայն տեղական իշխանությունները պնդում են օրենքի կիրառման անհրաժեշտությունը։
