Պետեր Մագյարի կառավարությունը խզում է Օրբանի ժամանակաշրջանի սերտ կապերը Մոսկվայի հետ՝ արտաքսելով դիվանագետներին և վերականգնելով դաշնակիցների վստահությունը։
Ի՞նչ է փոխվել Հունգարիայի արտաքին քաղաքականության մեջ
Վիկտոր Օրբանի իշխանության օրոք Հունգարիան ԵՄ-ում ամենամոտ դիրքորոշումն ուներ Ռուսաստանի հետ։ Օրբանը հաճախ էր մեղադրվում Ռուսաստանի նախագահ Վլադիմիր Պուտինի հետ սերտ կապերի մեջ և ստացել «Պուտինի փինշեր» մականունը։ Ռուսական լրտեսները երկար տարիներ ազատ գործել են երկրում։ 2026 թվականի փետրվարին բացահայտվեց, որ արտգործնախարար Պետեր Սիյարտոն ԵՄ հանդիպումների գաղտնի տեղեկություններ է փոխանցել Ռուսաստանի արտգործնախարար Սերգեյ Լավրովին։ Մայիսին Պետեր Մագյարի կառավարության գալով այդ ամենը ավարտվեց։ Նոր կառավարությունը մի քանի անգամ խստորեն քննադատել է Ռուսաստանի ագրեսիան Ուկրաինայի դեմ և պաշտոնապես Ռուսաստանը հայտարարել ազգային անվտանգության սպառնալիք։
10 ռուս դիվանագետների արտաքսումը
Արտաքին գործերի նախարար Անիտա Օրբանը հայտարարել է, որ 10 ռուս դիվանագետներ արտաքսվում են «Վիեննայի կոնվենցիայի համաձայն դիվանագետների համար անընդունելի գործունեության» համար։ Այս քայլը համարվում է լրտեսական գործունեության դեմ ուղղված։ Նախարարը շեշտել է, որ դա չի նշանակում դիվանագիտական հարաբերությունների խզում և Հունգարիան կշարունակի անհրաժեշտ երկխոսությունը փոխադարձ հարգանքի հիման վրա։ Քարտուղար Պետեր Տարյանին ասել է, որ սա դիվանագիտական հակամարտություն չէ, այլ լուրյ գաղտնի ծառայությունների հարց և որ Հունգարիան վերադառնում է դաշնակիցների անվտանգային քաղաքականության հիմնական հոսքին։
Ռուսաստանի արձագանքը և գազի մատակարարման սպառնալիքը
Ռուսաստանի արտաքին գործերի նախարարության խոսնակը խստորեն դատապարտել է արտաքսումը և խոստացել «կոշտ և ցավոտ» պատասխան՝ հիշատակելով «ռուսաֆոբ լոբբի Բուդապեշտում»։ Պետդումայի պաշտպանության կոմիտեի անդամ Անդրեյ Կոլեսնիկը հայտնել է, որ կառավարությունը դիտարկում է Հունգարիային գազի մատակարարումը դադարեցնելու հնարավորությունը։ Անիտա Օրբանը, որը 2007 թվականին գրել է դոկտորական թեզ Ռուսաստանի էներգետիկ քաղաքականության մասին Կենտրոնական Եվրոպայում և մեկ տարի անց հրատարակել գիրք «Ուժ, էներգիա և նոր ռուսական իմպերիալիզմ», լավ գիտի այդ սպառնալիքները։
Օրբանի ժամանակաշրջանի ժառանգություն
Օրբանի կառավարությունը երբեք չի դատապարտել Ռուսաստանի դեմ պատերազմը Ուկրաինայի դեմ և մեղադրել է Ուկրաինային ու Արևմուտքին։ Ռուսական հետախուզական ծառայությունները երկար տարիներ ազատ գործել են Հունգարիայում՝ մինչև 2016 թվականը մասնակցելով ծայրահեղ աջ խմբերի զինվորական վարժանքներին և 2012 թվականից գողանալով տվյալներ արտգործնախարարությունից։ 2019 թվականին Ռուսաստանը Բուդապեշտ է տեղափոխել Միջազգային ներդրումային բանկի գրասենյակը, որը հայտնի էր որպես «լրտեսական բանկ» և լքել է այն միայն 2023 թվականին ԱՄՆ պատժամիջոցներից հետո։ Լրագրող Սզաբոլչ Պանյին բազմիցս զգուշացրել է, որ Հունգարիան դարձել է ռուսական գաղտնի ծառայությունների լոգիստիկ կենտրոն և տեղակայման գոտի։
ՆԱՏՕ-ի և ԵՄ-ի հետ հարաբերությունների վերականգնում
Փորձագետ Անդրաշ Ռացը նշել է, որ Հունգարիան միակ ԵՄ և ՆԱՏՕ անդամն էր, որը չէր արտաքսել ռուս դիվանագետներին և այս քայլը պետք է կատարվեր չորսուկես տարի առաջ։ Նախկին հետախուզության պետի տեղակալ Անդրաշ Տելկեսը հայտարարել է, որ 10 դիվանագետների արտաքսումը նշանակում է «պատերազմ» և կօգնի վերականգնել դաշնակիցների վստահությունը։ Տելկեսը նշել է, որ երկու-երեք մարդու արտաքսումը կլիներ միայն նշան, իսկ տասը մարդու արտաքսումը ցույց է տալիս խնդրի խորությունը։
Հաճախակի տրվող հարցեր
Ինչու՞ արտաքսվեցին ռուս դիվանագետները
Հունգարիայի կառավարությունը մեղադրել է նրանց Վիեննայի կոնվենցիայի խախտման մեջ, ինչը սովորաբար նշանակում է լրտեսական գործունեություն։
Կդադարեցվի՞ ռուսական գազի մատակարարումը
Ռուսաստանը սպառնացել է դիտարկել գազի մատակարարումը դադարեցնելու հնարավորությունը, սակայն որևէ որոշում դեռ չի ընդունվել։
Ինչպե՞ն է փոխվել Հունգարիայի քաղաքականությունը
Պետեր Մագյարի կառավարությունը հայտարարել է Ռուսաստանը որպես ազգային անվտանգության սպառնալիք և դադարեցրել Օրբանի ժամանակաշրջանի սերտ կապերը։
Ի՞նչ ազդեցություն կունենա դա ՆԱՏՕ-ի հետ հարաբերությունների վրա
Փորձագետները կարծում են, որ այս քայլը կվերականգնի դաշնակիցների վստահությունը Հունգարիայի նկատմամբ։
Արդյո՞ք կխզվեն դիվանագիտական հարաբերությունները
Արտաքին գործերի նախարարը հայտարարել է, որ Հունգարիան շարունակելու է անհրաժեշտ երկխոսությունը փոխադարձ հարգանքի հիման վրա։
Հիմնական եզրակացություններ
- Հունգարիան արտաքսել է 10 ռուս դիվանագետներին 2026 թվականի սեպտեմբերին։
- Ռուսաստանը սպառնում է դադարեցնել գազի մատակարարումը։
- Քայլը նշանավորում է 180 աստիճան շրջադարձ Օրբանի քաղաքականությունից։
- ՆԱՏՕ-ի դաշնակիցները դրական են գնահատել որոշումը։
Հեռանկար
Հունգարիայի նոր քաղաքականությունը կարող է ազդել ԵՄ-ի և ՆԱՏՕ-ի ներսում դաշինքների վրա։ Ռուսաստանի հնարավոր պատասխանը դեռևս անհայտ է։
