Կանադա-ԱՄՆ առևտրային հակամարտությունը խորանում է
Կանադան հայտարարել է, որ սեպտեմբերի 8-ից ուժի մեջ կդնի մի շարք ԱՄՆ ապրանքների նկատմամբ փոխադարձ մաքսատուրքեր։ Այս որոշումը կայացվել է Վաշինգտոնի կողմից կիրառված 50%-անոց սակագների ֆոնին, որոնք ուժի մեջ մտան 2026 թվականի օգոստոսի 22-ին՝ երկու կողմերի բանակցությունների ձախողումից հետո։
Կանադայի վարչապետ Մարկ Քարնին Օտտավայում լրագրողների հետ հանդիպման ժամանակ հայտարարել է, որ Կանադան «դոլարից դոլար» կհամապատասխանի ԱՄՆ-ի նոր մաքսատուրքերին՝ պաշտպանելու կանադացի բանվորներին, ֆերմերներին, ընտանիքներին և բիզնեսին։ Նա նաև ավելացրել է, որ մոտ օրերին կամ «Աշխատանքի տոնից» հետո առաջին երեքշաբթի կհրապարակվեն այդ մաքսատուրքերի մանրամասները։
Ի՞նչ ապրանքներ են ընդգրկված
ԱՄՆ-ի կողմից կիրառված սակագները ընդգրկում են կանադական ապրանքների լայն շրջանակ, որոնց ընդհանուր արժեքը կազմում է մոտ 20 միլիարդ դոլար։ Ախոռված ապրանքների ցանկում ընդգրկված են.
- Գինի
- Կահույք
- Կաթնամթերք
- Ցեմենտ
- Հագուստ
- Ձկնորսական ձողիկներ
- Հոկեյի սարքավորումներ
Ի պատասխան՝ Կանադան ծրագրում է մաքսատուրքեր կիրառել ամերիկյան պողպատի, կաթնամթերքի, կենցաղային սարքերի, գյուղատնտեսական սարքավորումների, թղթամրգի, թղթի, ինչպես նաև էլեկտրոնիկայի վրա։
Բանակցությունների ձախողում և կողմերի դիրքորոշումներ
Երկու կողմերն էլ մեղքը բարդում են մյուսի վրա։ ԱՄՆ վարչակազմը պնդում է, որ Կանադան հրաժարվել է ուրբաթ կնքել առևտրային համաձայնագիր, մինչդեռ վարչապետ Քարնին պաշտպանել է Օտտավայի դիրքորոշումը՝ ասելով. «Մենք չենք կարող ընդունել այն, ինչ նրանք առաջարկում են, և չենք տա, ինչ նրանք պահանջում են»։
Ըստ տեղեկությունների՝ ներկա պահին հետագա բանակցություններ նախատեսված չեն, ինչը ցույց է տալիս, որ հակամարտությունը կարճ ժամանակահատվածում կարգավորելու հնարավորությունը սահմանափակ է։
Կանադայի տնտեսական խոցելիությունը
ԱՄՆ-ն ներկայումս կլանում է Կանադայի արտահանման մոտ 70%-ը, ինչը Օտտավային դարձնում է այս հակամարտությունում ավելի խոցելի կողմ։ Սա չի թաքցնում նաև Քարնին, ով բացահայտ բնութագրել է ստեղծված իրավիճակը որպես «առևտրային պատերազմ»՝ ասելով. «Երբ հարձակվում են քեզ վրա, դու պատերազմի մեջ ես»։
Վարչապետն ընդգծել է, որ Կանադան ունի անհրաժեշտ ռեսուրսները, կայունությունն ու ծրագիրը պատշաճ արձագանք տալու համար, ինչն ակնարկում է, որ երկիրը պատրաստ է երկարատև հակամարտության։
Ինչպե՞ս հասանք այստեղ
Ներկայիս ճգնաժամը արդյունք է երկար ու լարված բանակցությունների, որոնք տևել են ամիսներ։ Ուշագրավ է, որ ընդամենը երկու օր առաջ երկու կողմերի ներկայացուցիչները լավատեսական հայտարարություններ էին անում հնարավոր փոխզիջման վերաբերյալ, ինչը ցույց է տալիս, թե որքան արագ կարող է փոխվել դիվանագիտական մթնոլորտը։
ԱՄՆ նախագահ Դոնալդ Թրամփի կառավարությունն ի սկզբանե ձգտում էր մաքսատուրքեր կիրառել կանադական ապրանքների վրա՝ ներդրողների խրախուսելու համար արտադրությունը վերադարձնել Ամերիկա։ Թրամփն արտահայտել է նաև հակասական գաղափարներ Կանադան ԱՄՆ-ի 51-րդ նահանգ դարձնելու վերաբերյալ, ինչն ավելի է խոր լարվածություն ստեղծել երկու դաշնակից երկրների հարաբերություններում։
Անդառնալի՞ փոփոխություն երկկողմ հարաբերություններում
Վարչապետ Քարնին ընդունել է, որ ԱՄՆ-ն «փոխվել է», և երկու երկրները «չեն վերադառնա իրենց հին հարաբերություններին»։ Այս հայտարարությունը կարևոր ազդակ է, ինչը ցույց է տալիս, որ Կանադան մտադրված է վերանայել ԱՄՆ-ի հետ իր առևտրային ու քաղաքական հարաբերությունների ձևաչափը։
Ավանդաբար ամերիկա-կանադական հարաբերությունները համարվել են աշխարհի ամենամտերիմ երկկողմ դաշինքներից մեկը՝ ընդհանուր ռազմական, դիվանագիտական և տնտեսական կապերով։ Սակայն ներկա ճգնաժամը ցույց է տալիս, որ այս հարաբերությունները ենթակա են հիմնարար փոփոխությունների, և երկու կողմերն էլ ստիպված են վերագնահատել փոխhամագործակցության ձևաչափը։
