Վիճահարույց վերադարձ և արագ նահանջ
Մեքսիկայի Սինալոա նահանգի նահանգապետ Ռուբեն Ռոչա Մոյան, ով ԱՄՆ-ի դատախազության կողմից մեղադրվում է թմրամիջոցների մաքսանենգության դավադրության մեջ, հայտարարել է, որ կրկին ժամանակավոր կերպով կհեռանա իր պաշտոնից։ Այս հայտարարությունը հետևեց ընդամենը մեկ օրվա ընթացքում՝ պաշտոնին վերադառնալու հայտարարությունից անմիջապես հետո, ինչը ինչպես կառավարությունում, այնպես էլ սեփական կուսակցության շրջանակներում բացասական արձագանքի տեղիք տվեց։
77-ամյա նահանգապետը X հարթակում կիսվեց փաստաթղթով, որում Սինալոայի նահանգային կոնգրեսից խնդրվում էր թույլ տալ «30 օրից ավելի տևողությամբ անժամկետ ժամանակավոր արձակուրդ»։ «Սինալոան, ազգը և փոխակերպման շարժումը ամեն ինչից վեր են»,— գրել է Ռոչա Մոյան իր հրապարակման մեջ։
Ե՞րբ սկսվեց հարցի ծագումը
Ռոչա Մոյան մայիս ամսին արդեն մեկ անգամ հեռացել էր պաշտոնից՝ մեքսիկական դատախազության կողմից հարուցված հետաքննության հետ կապված։ Ապրիլ ամսին ԱՄՆ-ի դատախազությունը հրապարակայնորեն ներկայացրեց մեղադրանք նրա և Մեքսիկայի իշխող Morena կուսակցության ևս ինը ներկա կամ նախկին պաշտոնյաների դեմ։
Մեղադրանքների համաձայն՝ նրանք ենթադրաբար դավադրել են Սինալոայի կարտելի մի խմբակցության հետ՝ թմրամիջոցներ ԱՄՆ մաքսանենգ ճանապարհով ներկրելու նպատակով՝ ի դիմաց կաշառքի և քաղաքական աջակցության։ Ուշագրավ է, որ սա առաջին դեպքն էր, երբ ԱՄՆ-ը հրապարակայնորեն մեղադրանք ներկայացրեց Մեքսիկայի գործող քաղաքական գործչի դեմ։
Ռոչա Մոյան անընդհատ հերքել է բոլոր մեղադրանքները՝ ակնարկելով, որ դրանք քաղաքական դրդապատճառ ունեն և ուղղված են ձախ-կողմնորոշված Morena կուսակցությանը վնաս հասցնելուն։
Կառավարության և կուսակցության արձագանքը
Ռոչա Մոյայի պաշտոնին վերադառնալու հայտարարությունը բացասական ընդունվեց ինչպես Մեքսիկայի կառավարության, այնպես էլ Morena կուսակցության ղեկավարության կողմից։
Մեքսիկայի նախագահ Կլաուդիա Շեյնբաումը հատկանշական հայտարարություն արեց.
«Ոչ մի անձնական շահ երբեք չի կարող վեր դրվել ժողովրդի և ազգի շահերից։ Սկզբունքազուրկ իշխանությունը վերածվում է ամբարտավանության, անսահմանափակ իշխանությունը՝ բռնության, իսկ ժողովրդին մոռացած իշխանությունը ի վերջո բախվում է պատմությանը»։
Նա ընդգծեց, որ Մեքսիկան արժանի է հանրային ծառայողների, ովքեր ծառայում են ժողովրդի, ոչ թե անձնական հավակնությունների շահերին։
Ուշագրավ է, որ Ռոչա Մոյան համարվում էր Շեյնբաումի մտերիմ դաշնակիցը, ինչպես նաև նախկին նախագահ Անդրես Մանուել Լոպես Օբրադորի մոտ ծանոթը, ով Շեյնբաումի քաղաքական դաստիարակն է հանդիսանում։ Հենց այս կապն է, որ Ռոչա Մոյայի պաշտոնին վերադառնալու փորձը ավելի բարդ ու բազմաշերտ է դարձնում ինչպես ներկուսակցական, այնպես էլ երկու երկրների հարաբերությունների համատեքստում։
Ավելի լայն կոնտեքստ
Այս դեպքն արտացոլում է Մեքսիկայի և ԱՄՆ-ի հարաբերությունների լարվածությունը, մասնավորապես թմրանյութերի դեմ պայքարի ոլորտում։ Վաշինգտոնը վաղուց ճնշում է գործադրում Մեխիկո Սիթիի վրա՝ կարտելների դեմ ավելի կոշտ գործողություններ ձեռնարկելու ուղղությամբ, մինչդեռ Մեքսիկայի կառավարությունն ինքնիշխանությունն է պաշտպանել և արտահանձնման հարցերում հաճախ դիմադրություն ցուցաբերել։
Ռոչա Մոյայի գործը եզակի է նրանով, որ ԱՄՆ-ն մեղադրյալի ցուցակում ընդգրկել է գործող բարձրաստիճան պաշտոնյայի, ինչն անխուսափելիորեն դիվանագիտական լարվածություն է ստեղծում երկու հարևան պետությունների միջև։
Դեռ պարզ չէ, թե Սինալոայի կոնգրեսը կընդունի արդյոք Ռոչա Մոյայի անժամկետ արձակուրդի հայտը, ինչպես նաև կկայացվի՞ արդյոք նոր ժամանակավոր ղեկավարություն։ Ռոչա Մոյայի դատական ճակատագիրն ու քաղաքական ապագան երկու երկրների կողմից մոտ ուշադրության կենտրոնում են մնում։
